Alders tafel in 2009

In opdracht van de Minister van Verkeer en Waterstaat onderzoekt Hans Alders in 2009 of het vliegverkeer op Eindhoven Airport kan worden uitgebreid. De minister wil weten of 70.000 vluchten van Schiphol elders kunnen worden ondergebracht, bij voorkeur op Eindhoven en Lelystad. Alders is daarover in overleg met de regio. EA verwerkt op dit moment jaarlijks ongeveer 17.000 vluchten.

Ook BOW, de vereniging van omwonenden en de BMF nemen aan de ‘Alderstafel Eindhoven’ deel. Uiteraard maken BOW en BMF zich grote zorgen over de verstoring van het woon- en leefmilieu in de weide omtrek. Belangrijke eisen van BOW en BMF zijn dat de achturige nachtsluiting van het vliegveld en de beperking van de weekend-openstelling worden gehandhaafd. Samen met een aantal personen en organisaties hebben BOW en BMF de Initatiefgroep ‘de 10 geboden voor EA’ opgericht en een breed pakket randvoorwaarden geformuleerd. Inmiddels hebben enige duizenden mensen daaraan hun steun betuigd (zie verder www.de10gebodenvoorea.nl).

Naast burgervliegverkeer vindt er ook militair vliegverkeer plaats op vliegveld Eindhoven en de bevolking ondervindt daar verhoudingsgewijs veel overlast van. Defensie beschikt over een grote hoeveelheid ongebruikte geluidruimte op dit vliegveld en er bestaat grote onzekerheid of die toch niet op enig moment ook gebruikt gaat worden. Dat lawaai komt dan bovenop het lawaai van het burgervliegverkeer. BOW en BMF willen daarom een totaal-afspraak waarmee de civiele en militaire geluidbelasting wordt gelimiteerd op een voor de bevolking acceptabel niveau.

Luchtvaart levert een flinke en fors toenemende bijdrage aan de klimaatbelasting door de broeikasgassen die vliegtuigen uitstoten. Ze doen dat bovendien in hogere luchtlagen en dat blijkt veel schadelijker te zijn dan emissies nabij het aardoppervlak. Ook om die reden heeft de BMF zwaarwegende bedenkingen tegen uitbreiding van vliegverkeer.

BMF en BOW vinden dat als het tot toename van vliegverkeer op EA komt, dit niet mag leiden tot toename van de klimaatbelasting. Meer in algemene zin geldt dat broeikasgas-emissies zoveel mogelijk beperkt en het onvermijdelijke deel gecompenseerd moeten gaan worden. Om extreme en desastreuze mondiale klimaatveranderingen te voorkomen moet dat zelfs in straf tempo! Als het produceren en gebruiken van een apparaat, voertuig of ander product geen belasting meer vormt voor het klimaat, doordat het vrijkomen van broeikasgas-emissies zoveel mogelijk wordt vermeden en de resterende broeikasgasemissies volledig worden gecompenseerd, spreekt men van ‘klimaatneutraal’.

Het realiseren van forse besparingen op emissies is bij vliegtuigen technisch (nog) niet aan de orde. Dit betekent dat andere manieren moeten worden gevonden om emissies te beperken en voor zover dat niet kan, te compenseren. De BMF heeft adviesbureau CE gevraagd te berekenen wat de huidige en toekomstige omvang is (wordt) van de broeikasgasemissies van het burgervliegverkeer. Ook is CE gevraagd een voorbeeldpakket compensatiemaatregelen op te stellen, inclusief kostenplaatjes.

Bij de berekening van compensatie van de broeikasgasemissies moet rekening worden gehouden met de invoering van het Europese emissiehandelssysteem (ETS).

Vanaf 2012 valt ook de luchtvaart van, naar en binnen Europa onder het ETS. Het ETS is een ‘cap and trade’systeem, d.w.z. er wordt een langzaam verminderend emissieplafond aan een sector opgelegd (waarvoor gratis emissierechten worden verstrekt) en voor de emissie boven dat plafond moeten emissierechten op de veiling van emissierechten worden gekocht. Grote industrieën en elektriciteitsproducenten vallen al vanaf 2005 onder het ETS.

Het ETS is vanuit milieuoogpunt niet volmaakt, maar is op dit moment wel een bruikbaar en krachtig instrument om paal en perk te stellen aan de groei van broeikasgasemissies. De nieuwe Amerikaanse president overweegt inmiddels ook snel een dergelijk systeem in te voeren.

We lopen tegen één belangrijk manco van ETS aan als we het toepassen op vliegverkeer. Het ETS gaat uit van CO2-emissies nabij het aardoppervlak. De emissie van broeikasgassen van vliegtuigen vindt plaats in hogere lagen van de atmosfeer en de schadelijke werking is daar tenminste tweemaal groter. Als de BMF dus stelt dat de eventuele groei tenminste ‘klimaatneutraal’ moet plaatsvinden, dan houden we enerzijds rekening met het feit dat luchtvaartmaatschappijen hun emissierechten voor een deel moeten gaan kopen en dat dubbel betalen niet voor de hand ligt, maar anderzijds kunnen we niet om de verzwaarde impact van vliegtuigemissies heen. CE heeft dit alles in haar berekeningen verwerkt.

Als we nu kijken naar het kostenplaatje voor klimaatneutrale groei van het vliegverkeer op EA en rekening houden met de emissierechten die luchvaartmaatschappijen op de veiling moeten kopen, dan komen we uit op een extra bedrag van € 1,50 tot € 2,50 per passagier voor een gemiddelde vlucht. De notitie van CE is door BMF ingebracht in de Alderstafel Eindhoven.

Alders moest zijn advies uitstellen wegens onvoldoende draagvlak.