Is lokale duurzame energie te sturen?

Lokale duurzame energie kan je het beste samen organiseren. Daar waren de deelnemers aan het duurzame lokale energie debat tijdens het Energy Event Brabant 2012 op 30 mei jl. het al wel snel met elkaar over eens. Maar is lokale duurzame energie ook te sturen?
 
Op 30 mei jl. organiseerde de provincie Noord-Brabant het Energy Event Brabant 2012. In het kader van het duurzame lokale energie project ‘Hier Opgewekt’ van de gezamenlijke Natuur en Milieufederaties, het Klimaatbureau en de Stichting Doen van de Postcodeloterij, verzorgde de Brabantse Milieufederatie binnen het programma een debat over de rol van overheden bij burgerinitiatieven voor lokale duurzame energie. Onder leiding van wethouder Joan Veldhuizen van de Gemeente Bladel discussieerde het panel samen met het publiek over een aantal stellingen.
 
Panellid Johan van den Hout, Gedeputeerde voor Ecologie en Handhaving gaf aan dat er bij de provincie werd gesproken over manieren om met een revolverend fonds initiatieven te ondersteunen bij het rondkrijgen van de financiering van hun business case. Een rol voor de provincie die ook werd bepleit door panellid Jan Schouw van Relocal, vanuit zijn ervaringen met DE-ON, de Duurzame Energie- en ontwikkelingsmaatschappij in Flevoland. Wat betreft meer directe bemoeienis vanuit de provincie was de Gedeputeerde van mening dat lokaal draagvlak essentieel is voor succes en dat het initiatief daarom dus vooral op lokaal niveau bij de burgers moet blijven.
 
Een standpunt dat werd gedeeld door Wethouder van der Pas van de Gemeente Bernheze. In zijn gemeente heeft hij actief het initiatief genomen om partijen bij elkaar te brengen, waardoor een kerngroep is ontstaan die met lokale duurzame energie aan de slag gaat. Maar vanaf het begin is hij heel duidelijk geweest dat de Gemeente Bernheze alleen faciliteert en betrokken wil zijn als participant (met inbreng van bijvoorbeeld de gemeentelijke energierekening en beschikbaarheid van daken), maar dat het initiatief door anderen in de groep getrokken zal moeten worden. Het belang van een faciliterende (lokale) overheid, werd nog eens benadrukt door Martijn Messing van de Vereniging Energie Coöperatie Dongen. Met name op het gebied van wet- en regelgeving, zijn er volgens Messing nog slagen te maken, want waarom moet het bijvoorbeeld 5-8 jaar duren om een windmolen te plaatsen als er een sluitende business case en lokaal draagvlak is?
 
Vanuit de BMF nam directeur Nol Verdaasdonk deel aan het panel. Het feit dat door heel Brabant heen steeds meer lokale duurzame energie initiatieven opstaan is volgens hem een van de signalen dat de burgers en bedrijfsleven in toenemende mate weer grip willen krijgen op de ontwikkelingen in hun eigen omgeving. Aan de andere kant is de overheid al jaren bezig met een terugtrekkende beweging en steeds verdergaande decentralisatie. Deze twee ontwikkelingen sluiten op elkaar aan, maar vragen om een nieuw sturingsmechanisme, gebaseerd op maatwerk en het leggen van verbindingen en niet naar aanleiding van een blauwdruk.
 
En niet alleen de rol van de overheid is aan het veranderen. Gijs de Man van Essent ziet zich door de opkomst van lokale duurzame energie initiatieven ook genoodzaakt het traditionele model van opwek, distributie en  klantenservice los te laten en op zoek te gaan naar een manier om met hun ervaring kennis en kunde aan te sluiten bij de nieuwe beweging in de markt.
      
Naast bijval voor de panelleden waren er ook kritische geluiden vanuit de zaal. Waarom geeft de provincie niet nadrukkelijker burgers de kans om te participeren in de realisatie van de ambities op het gebied van windenergie? Hoe zit het met de aantasting van natuur- en landschap? Krijgen we geen probleem met tekorten als inkomsten vanuit de energiebelasting wegvallen? En waarom worden grootverbruikers van elektriciteit nog steeds beloond met een lager energietarief?