AI en de impact op milieu en klimaat

december 4, 2025

AI en de impact op milieu en klimaat

Je kunt bijna niks meer doen op internet zonder in aanraking te komen met AI (Artificial Intelligence). Wanneer je via Google iets opzoekt, vat AI automatisch de resultaten voor je samen. Steeds meer video’s op sociale media zijn gegenereerd met AI. En chatbots zoals Chat-GPT en copilot worden massaal gebruikt. Maar wist je dat AI een hoop stroom, grondstoffen en water kost? Merel, communicatieadviseur bij de BMF, dook in de milieu-impact van AI. Met als centrale vraag: moeten we als BMF AI omarmen of boycotten? En wat kun jij als individu doen?

Door: Merel Groot

AI slurpt stroom en water en kost een hoop grondstoffen en ruimte. Dat zit zo: voor AI is een hoop computerkracht nodig. Die computerkracht wordt gegenereerd in datacentra. Om die datacentra te bouwen, zijn veel (niet-hernieuwbare) grondstoffen en ruimte in ons landschap nodig. Vervolgens is er een hoop stroom nodig om de datacentra draaiende te houden. Dat niet alleen: omdat de datacentra erg warm worden, is er ook een hoop koelwater nodig om te zorgen dat de datacentra niet oververhitten.

De cijfers op een rijtje

Maar hoeveel stroom en water kost het precies? Dat is lastig om precies te zeggen. Wat we wel weten is het volgende:

• Het waterverbruik van Microsoft is in 2022 met 34% gestegen, naar 6,4 miljard Liter per jaar. Ook Google verbruikt steeds meer water. In 2022 was er een toename van 22%. Recentere cijfers kon ik niet vinden, maar aangezien AI-gebruik alleen maar gegroeid is, vermoed ik dat hetzelfde geldt voor het watergebruik van deze techreuzen.
• Volgens een studie van Shaolei Ren, onderzoeker aan de universiteit van Californië, is er voor iedere 5 tot 15 vragen aan Chat-GPT een halve liter water nodig.
• Een zoekopdracht waarin AI de antwoorden voor je samenvat (+- 2-3 Wh) kost tot 10 keer meer stroom dan een traditionele Google-zoekopdracht (+- 0,3 Wh)
• Een mail (zonder bijlage) versturen kost zo’n 0,05 Wh. Die mail laten schrijven door ChatGPT kost tot 80 keer meer stroom (+- 3-4 Wh). Ervan uitgaande dat je maar één interactie nodig hebt met Chat-GPT om de mail te laten maken, anders kost het uiteraard meer stroom.
• Het genereren van één AI-plaatje kost evenveel stroom als je telefoon helemaal opladen.

Kortom: de ecologische voetafdruk van AI is groot. In een tijd waarin we ons energieverbruik proberen te verminderen en zoet water schaars is, is de vraag: moeten we dit wel willen?

Bronnen: ACM FAccT Conference (2024), Google Sustainability Report (2024), Frontiers in Communication (2023), Volkskrant artikel uit 2023.

AI, auteursrechten en discriminatie

Wat ook meegenomen moet worden bij de overweging om AI te gebruiken, is hoe AI ontwikkeld is. De ontwikkeling van AI heeft namelijk niet alleen een milieu-impact, maar ook een sociale impact. AI moet een hoop bestaande data (tekst en afbeeldingen) zien en verwerken voordat AI zelf teksten en afbeeldingen kan maken. Oftewel: AI kan alleen bestaan dankzij boeken, blogs, nieuwsberichten, kunst, foto’s etc. die door mensen zijn gemaakt. Maar bij het trainen van AI zijn de mensen dankzij wie AI getraind kan worden, nooit beloond. Er is gewoon een hoop data van het internet geplukt om te gebruiken. Tekstschrijvers en kunstenaars hebben het moeilijker om werk te vinden omdat AI (deels) ook kan wat zij kunnen, maar AI kan het wel alleen dankzij hen.

Omdat AI getraind wordt op bestaande teksten en beelden, houdt AI bovendien ook bestaande machtsstructuren in stand. Dat klinkt misschien een beetje abstract, maar concreet betekent het dit: AI wordt getraind op basis van een hele hoop data. Over die data krijgt AI geen informatie of iets waar is of niet, of iets racistisch is of niet, of iets vrouwonvriendelijk is of niet, en ga zo maar door. Wanneer AI getraind wordt op basis van teksten en beelden die onwaar, racistisch of vrouwonvriendelijk zijn, zal AI die informatie meenemen en gebruiken. Zo kunnen er allerlei zogenaamde biases of stereotypes in de AI-modellen zitten. En daarmee dus ook in de teksten en beelden die AI voor ons genereert.

Benzineslurpende SUV

Voorstanders van AI zullen zeggen dat nu AI er eenmaal is, we er ook gebruik van moeten maken. Het kan allerlei werk voor ons overnemen, waardoor we als milieufederatie met minder mensen meer impact kunnen maken. Je had van de mobiele telefoon immers ook kunnen zeggen dat de milieu-impact ongewenst was, maar het scheelt ook een hoop gereis dat je elkaar niet meer fysiek hoeft te zien om te kunnen overleggen.

Je zou het kunnen vergelijken met de auto nemen of de trein. Chat-GPT of andere vormen van AI gebruiken is met een benzineslurpende SUV naar je afspraak gaan: het gaat een stuk sneller, maar de milieu-impact is ook groter dan wanneer je de trein neemt. Kies je er dan voor om meer afspraken op een dag te kunnen hebben? Je hebt meer negatieve impact op het milieu, maar je kunt ook meer positieve impact met je werk maken.

Uit onderzoek blijkt dat veel marketeers het antwoord wel weten: 80% van de marketeers gebruikt AI. Voor het schrijven en reviseren van teksten, maar ook voor het bewerken of genereren van afbeeldingen. Zo kan er meer content gemaakt worden in minder tijd. Ook gebruiken ze AI om te brainstormen en om data-gedreven beslissingen te maken.

Wat doen we als BMF

Als milieuorganisatie staan we dus voor een duivels dilemma. Gebruiken we AI, maar doen we dat zo bewust en effectief mogelijk? AI zal altijd een grote milieu-impact hebben, maar net als bij autorijden maakt het weldegelijk uit welke AI je gebruikt en hoe je die gebruikt. Of kiezen we ervoor om niet mee te gaan in deze technologische ontwikkeling, waardoor we minder productief kunnen werken dan organisaties die er wel voor kiezen om AI te gebruiken?

Uiteindelijk hebben we ervoor gekozen om AI wel te gebruiken, maar bewust en beperkt. Om te zorgen dat werknemers van de BMF bewust met AI omgaan, is een AI-richtlijn opgesteld. Die kun je hier lezen.

Lees de AI-richtlijnen

Wat jij kunt doen

Ben je geschrokken van deze informatie en wil je minder AI in je internetgebruik? Hierbij wat tips:

• Gebruik geen AI bij het zoeken op internet. Dit kun je op verschillende manieren doen. Zo kun je AI-ondersteuning in Google uitzetten door altijd “-ai” bij je zoekopdracht in te voeren. Ook kun je een extensie installeren om te zorgen dat je het AI overzicht nooit ziet. Het is alleen onduidelijk of dit soort extensies het gebruik van AI echt stoppen, of dat het alleen de AI resultaten niet meer laat zien. De aller makkelijkste oplossing is daarom om überhaupt Google niet meer te gebruiken als zoekmachine, maar in plaats daarvan een duurzame variant als Ecosia te gebruiken.
• Geef in de sociale media platformen die je gebruikt aan dat je geen AI-content meer wil zien. AD heeft een artikel geschreven waarin duidelijk wordt uitgelegd hoe je dat doet.
• Gebruik chatbots als Chat-GPT of copilot zo weinig mogelijk.
• Gebruik AI zeker niet voor het genereren van afbeeldingen.