maart 25, 2026
De gemeente Tilburg en de Brabantse Milieufederatie werken samen aan een kaart met circulaire initiatieven voor de gemeente Tilburg. Inmiddels hebben zich meer dan 100 circulaire initiatieven aangemeld voor de kaart. In de Week van de Circulaire Economie (19-27 maart) namen we een kijkje achter de schermen bij drie van hen. We fietsten langs drie heel verschillende initiatiefnemers, met één grote overeenkomst: ze vinden het allemaal belangrijk om zich in te zetten voor een circulaire samenleving en hadden een enthousiast en inspirerend verhaal.
De Brabantse Milieufederatie organiseert regelmatig circulaire fietstochten. Dat doen we in verschillende Brabantse steden, om inwoners te inspireren, om aandacht te vragen voor het (pioniers)werk van circulaire ondernemers en hun inzet voor een circulaire samenleving. Want: hergebruik is goed voor het milieu!
Deze keer leerden we meer over oesterzwammen die groeien op koffiedik uit de Tilburgse horeca, over circulair verhuizen in Tilburg en over kwaliteitskleding, en vooral trouwjurken, die een tweede leven krijgen. Een concept waarvoor aanstaande bruiden uit heel Nederland en België naar Tilburg afreizen, zo hoorden wij.
Jacqueline van Eerd van Zuiderzwam gooide enkele jaren geleden het roer om. Ze leerde alle fijne kneepjes van het vak van oesterzwammenteler. Nu voorziet ze vanuit het terrein van ‘Un Bietje Groen’ de Tilburgse horeca van oesterzwambitterballen en -kroketten. En dat vormt meteen een kringloop, want om de oesterzwammen te telen haalt ze koffiedik op bij diezelfde ondernemers. Koffiedik dat anders weggegooid zou worden.
Het klinkt makkelijk, oesterzwammen telen, maar dat is het niet, horen we: temperatuur, vochtigheid, ongewenste groene schimmels… Om tot ontwikkeling te komen doorlopen de zwammen een heel proces, waarbij het klimaat in de teeltcontainers nauwlettend gestuurd wordt en waarbij de samenstelling van de bodem (het substraat) waarop de oesterzwammen groeien van groot belang is, want het is niet alleen maar koffiedik.
Als de oesterzwammen geoogst zijn gaat het substraat een tweede ronde in, want het is dan nog uitermate geschikt als compost. Handig voor de vele groene ondernemers op het terrein van Un Bietje Groen. Voor wie nieuwsgierig is geworden: Zuiderzwam verkoopt ook growth kits met een goede gebruiksaanwijzing, waarmee je ook zelf kunt proberen oesterzwammen te telen.
Tilburg wil de komende jaren 30.000 nieuwe woningen bouwen. Ook heeft Tilburg jaarlijks te maken met zeker 20.000 verhuizingen. Cijfers die de mensen van het Brabants Afval Team (BAT) aan het denken zetten, horen we bij onze volgende stop. Afdelingshoofd Wilbert Wouters van BAT legt ons in een overzichtelijke presentatie uit wat dat betekent: “Er komt met al die verhuizingen veel goed bruikbaar ‘afval’ naar de milieustraat, terwijl aan de andere kant heel veel woningen ingericht moeten worden, waarvoor vaak nieuwe spullen worden gebruikt terwijl dat lang niet altijd nodig is.”
De gemeente onderzoekt hoe je hergebruik nog beter kunt stimuleren: “We zijn nu bezig met een pilot waarin we het gemakkelijker én aantrekkelijker willen maken voor de inwoners om circulair te handelen.” Hij legt uit hoe je nu bijvoorbeeld minder lang hoeft te zoeken bij het wegbrengen en ophalen van huisraad. En hij laat zien hoe je gemakkelijke ideeën krijgt aangereikt om afgedankte maar goede kasten aan te passen aan je eigen smaak.
Het zijn twee voorbeelden in een veel groter geheel, want de circulaire samenleving heeft veel kanten. Daarom doet de gemeente Tilburg ook actief mee aan verschillende landelijke projecten en programma’s op het gebied van hergebruik en reparatie, zoals Heel Nederland Repareert en het ontwikkelen van een circulair ambachtsnetwerk. Met als uiteindelijk doel: naar een samenleving waar zoveel mogelijk hergebruikt wordt en die zo min mogelijk afval produceert.
Onze laatste stop is in de Molenstraat, waar we een kijkje achter de schermen krijgen bij twee naast elkaar gelegen winkels: de drukbezochte vintage kledingwinkel ‘Van Tilly‘ en ‘Uit Liefde‘, een unieke winkel met ‘preloved’ bruidskleding. Beide winkels zijn van dezelfde eigenaar. Ze zijn ontstaan uit inzamelingsacties, die bedoeld waren om een onderwijsproject in Kenia te steunen, horen we van Ad Waijers. Hij is één van de initiatiefnemers van het onderwijsproject en de vader van eigenaresse Evelyne Klerx-Waijers.
Het Keniaproject kan inmiddels op eigen benen staan, maar de winst uit de winkels ondersteunt via Stichting Suikertante nog steeds projecten die zich inzetten voor kansarme vrouwen en kinderen, zowel in andere werelddelen als in Midden-Brabant.
We zien deze middag dat circulaire initiatieven soms worden opgezet door ‘gewone’ ondernemers (denk aan tweedehandswinkels met winstoogmerk) of (indirect) verbonden zijn aan overheden, bijvoorbeeld om zowel sociale werkvoorziening als hergebruik van goederen te stimuleren (denk aan de grote gemeentelijke kringloopwinkels). Van Tilly en Uit Liefde illustreren een derde type circulair initiatief: initiatieven die met vrijwilligers werken en de winst gebruiken om sociale projecten te financieren.
Er is veel te zien bij Van Tilly (wat staat voor ‘uit Tilburg’), maar de bruid die een pasafspraak had voor een trouwjurk is klaar, dus we krijgen ook hier nog een kijkje achter de schermen. “De trouwjurken die hier hangen zijn allemaal gedoneerd,” vertelt vrijwilligster Judith. “We krijgen bruiden uit heel Nederland en ook uit België voor een pasafspraak van twee uur. Veel mensen maken er dan meteen een dagje Tilburg van.” Geen enkele jurk is hetzelfde in de winkel. “Maar het gebeurt niet vaak dat iemand zonder jurk naar huis gaat,” vertelt Judith, “want bijna alle jurken kunnen op maat gemaakt worden. Vaak videobellen we al even in de winkel om een kleermaker te laten zien waar het om gaat.”
