In beroep bij de rechter? Valkuilen voor milieugroepen en burgers

juni 6, 2016

In beroep bij de rechter? Valkuilen voor milieugroepen en burgers

Het wordt de laatste jaren steeds moeilijker om naar de rechter te stappen, vooral bij besluiten van de overheid op het gebied van het omgevingsrecht (natuur, milieu, ruimtelijke ordening). Dit geldt zowel voor particulieren als voor milieuorganisaties. Deze achteruitgang, die bewust door de regering is ingezet, is in stappen gegaan:

  1. In 2008 werd de zogenaamde actio popularis afgeschaft; dat was het recht van een ieder om in beroep te gaan tegen besluiten op het gebied van het omgevingsrecht;
  2. Om in beroep te kunnen gaan is sindsdien nodig dat je belanghebbende bent: je moet voortaan een eigen, specifiek belang hebben om naar de rechter te kunnen stappen. Of je belanghebbende bent wordt door de rechter in het concrete geval bekeken: hoeveel last zou je kunnen hebben van het besluit? kun je iets ruiken of horen? kun je het zien? (Over dit onderwerp een volgende keer meer).
  3. Bij dit alles geldt bovendien dat je niet naar de rechter kunt stappen als je in de voorfase hebt stilgezeten. Met andere woorden: als je tevoren geen zienswijze hebt ingediend en evenmin bezwaar hebt gemaakt dan zal de rechter je in je beroep niet ontvankelijk verklaren. Dit beginsel staat in artikel 6:13 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
  4. Sinds 2013 geldt bovendien het relativiteitsvereiste: alleen belanghebbenden met een “echt” belang kunnen naar de rechter. Een voorbeeld: als je bezwaren maakt tegen de bouw van woningen in je buurt ben je alleen belanghebbende als je je beroept op regels die ook voor jou geschreven zijn en niet alleen voor de toekomstige bewoners. Beroep je je bijvoorbeeld op geluidhinder-normen of brandveiligheidsnormen, dan is van belang of die normen bedoeld zijn ter bescherming van de bewoners zelf of ook van jou en je omgeving. Alleen in dat laatste geval ben je ontvankelijk.
  5. Voor milieugroepen geldt daarnaast nog een extra eis. Ook uit doelstelling en werkzaamheden moet blijken dat jouw club bezig is op het gebied waar het beroep over gaat. Het is dus zaak om goede statuten te hebben: die moeten niet te algemeen zijn geformuleerd en ook weer niet te beperkt! Vaak kom je dan uit op formuleringen als “leefbaarheid en milieu in de gemeente X in de ruimste zin van het woord”. Gelukkig hebben de meeste milieuorganisaties tegenwoordig hun statuten aardig op orde en hebben ze dus doorgaans op dit terrein weinig te vrezen.

Laat je horen in de voorfase!

Deze hele ontwikkeling maakt dat je als milieugroep en burger extra alert moet zijn als je in beroep gaat. Het feit dat je ooit in het verleden ontvankelijk was in een vergelijkbare procedure is geen garantie dat je nu weer ontvankelijk zult zijn. En ook is het van belang dat je tevoren altijd hebt laten horen in de voorfase, dus door het indienen van een zienswijze of een bezwaarschrift.

De komst van de Omgevingswet (volgens de laatste berichten in 2019) betekent dat het voor milieugroepen nog meer van belang is om aan de voorkant van het proces te gaan zitten en betrokken te zijn bij visie- en planvorming. Minder procederen achteraf, meer inbreng vooraf en ook meer samenwerking met andere partners. Meer hierover lees je hier.

Door dit alles is het nog meer van belang dat je zo vroeg mogelijk ook op de hoogte bent van plannen en voornemens. Bijvoorbeeld via de emailservice.

Kortom, laat het tijdig horen als je het met voornemens niet eens bent.

Was je het met een voornemen wél eens maar wordt het plan later veranderd op een manier waar je het niet eens bent, hoef je je niet ongerust te maken: je mag dan wél door naar de rechter.

Meer weten?

Voor vragen kun je contact opnemen met Frans de Laat (frans.delaat@Brabantsemilieufederatie.nl  013-5356225, maandag en dinsdag aanwezig).

 

Tags:

Neem contact op