Handvatten beschermen bomen en groen

Blog | Thema: Natuur & Landschap

februari 15, 2023

Handvatten beschermen bomen en groen

Het beschermen van bos en groen is een belangrijk speerpunt voor veel lokale natuur- en milieuorganisaties. Maar wat kan je nu doen om het kappen of vellen van bomen te voorkomen? In deze blog ontdek je welke regels er gelden voor houtopstanden.

Wanneer je groen wilt beschermen, heb je al snel te maken met het recht. Er zijn in Brabant namelijk regels voor houtopstanden en beschermde kleine landschapselementen.

Om door de bomen het juridische bos te kunnen zien, hebben we in deze blog handvatten verzameld om houtopstanden en groen te beschermen.

Eerst delen we hoe je geïnformeerd kunt blijven over aanvragen, vergunningen en plannen. Zo ben je er op tijd bij om houtopstanden die gekapt dreigen te worden te beschermen. Door onze digitale vragenboom te doorlopen, krijg je informatie die goed is om te weten voor je aan de slag gaat met het beschermen van een houtopstand. Zo kom je erachter wie in jouw geval het zogenaamde “bevoegde gezag” is. Wanneer de gemeente het bevoegd gezag is, kun je vervolgens met behulp van de handreiking ‘Dreigende kap, wat nu?’ in actie komen. 

DIRECT NAAR DIGITALE VRAGENBOOM | DIRECT NAAR HANDREIKING

1- Hoe weet je dat een boom gekapt wordt?

Het is geen uitzondering dat mensen worden gewekt door het geronk van een kettingzaag en het gekraak van een omvallende boom. Vaak komt de kap van bomen volkomen onverwacht. Wat kun je doen om te voorkomen dat jou zoiets overkomt? 

Er zijn veel verschillende manieren waarop je gewaarschuwd kunt worden voor dreigende kap. Geruchten, berichten in de krant of het word je verteld door uw buurman. Het is goed om het zo vroeg mogelijk te weten, in het ene geval is immers meer haast geboden dan in het andere.

Om tijdig geïnformeerd te worden over aanvragen, vergunningen en plannen, kun je je abonneren op nieuwsbrieven via de website van de overheid. Vul je e-mailadres in en kies voor welk gebied je welke berichten wilt ontvangen van welke overheidsinstanties.  

2- Digitale vragenboom

In het interactieve stroomschema ontdek je of er een vergunning nodig is voor het kappen of vellen van houtopstanden. In het stroomschema en de vragenboom is ook opgenomen hoe en waar de regels onder de Omgevingswet zijn opgenomen.  

Download hier de pdf-versie van de vragenboom

 

Aanvullende informatie voor je van start gaat

  • Houtopstanden in verschillende wetten

    De definitie van een houtopstand is verschillend in de rijksregels en gemeentelijke regels. Volgens de Wet natuurbescherming (rijksregel) bijvoorbeeld, is een houtopstand gedefinieerd als: “zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, struiken, hakhout of griend”.

    Een bomenverordening van een gemeente kan een andere definitie dan deze hanteren. Neem bijvoorbeeld de definitie uit de modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten: “Eén of meer bomen of boomvormers of andere houtachtige gewassen, mogelijk onderdeel uitmakend van hakhout, een houtwal, een grotere (lint)begroeiing van heesters en struiken, een beplanting van bosplantsoen, een struweel of heg/ een boomzone of boomstructuur”.

    In een bestemmingsplan kan de bestemming Bos, Natuur of Groen opgenomen zijn met regels voor het kappen, vellen of rooien van bomen.  

     Het is dus belangrijk om goed na te gaan van welke definitie in jouw zaak sprake is. 

  • Verschillende bevoegd gezag

    Er kunnen verschillende zogenaamde “bevoegde gezagen” zijn om een melding of vergunningaanvraag te beoordelen en vervolgens een besluit te nemen over eenzelfde project (rijk, provincie, gemeente). De locatie van de houtopstand is hierbij van belang. Buiten de bebouwde kom is meestal de provincie het bevoegd gezag, soms het rijk en vaak ook de gemeente omdat bijvoorbeeld bomen beschermd zijn in het omgevingsplan/bestemmingsplan. Er kunnen dus tegelijkertijd meerdere overheden zijn die bevoegd zijn om een besluit te nemen over de aanvraag of melding voor de kap van bomen. 

  • Melding, vergunning, herplantplicht

    We krijgen veel vragen over houtopstanden en dat is niet verwonderlijk. Het is een ingewikkeld deel van het omgevingsrecht. Het verschilt per geval sterk welke regels relevant zijn. 

    Ook zijn er soms vrijstellingen. Vaak moet je melding doen van het kappen van een boom en/of ben je verplicht om als compensatie van de gekapte bomen bomen te (her)planten. Dit geldt alleen niet altijd. Het kan ook verschillen per bevoegd gezag.

    De achterliggende reden van deze herplantplicht is opgenomen in de memorie van toelichting van de Wet natuurbescherming. De Wet natuurbescherming heeft tot doel de instandhouding van het bosareaal (oppervlakte bos) in Nederland. Uit artikel 11.112 van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) blijkt dat de regels over het vellen en herbeplanten van houtopstanden zijn gesteld met het oog op de natuurbescherming, de instandhouding van het bosareaal in Nederland en het beschermen van landschappelijke waarden. Het bestemmingsplan daarentegen, is met het oogmerk van een goede ruimtelijke ordening opgesteld. Onder de Omgevingswet wordt beoogd in het omgevingsplan een goede omgevingskwaliteit beleidsmatig vast te leggen.  

    Dit laat zien dat het belangrijk is om te weten van welk bevoegd gezag sprake is en hoe de wetgeving bij dat bevoegd gezag in elkaar zit.

  • Weigering kapvergunning
    De weigeringsgronden voor kapvergunningen kunnen verschillen per gemeente en ook meldingen bij het Rijk en Provincie hebben verschillende regels waaraan getoetst wordt. Uit uitspraken van de rechtbanken en Raad van State blijkt dat nog maar weinig succes geboekt is door belanghebbenden om op bestaande weigeringsgronden het kappen van bomen tegen te houden.

    De meeste kans op succes is bij een gemeentelijk besluit, omdat gemeenten meestal specifieke bomen beschermen in bijvoorbeeld een bomenverordening of APV. In een bestemmingsplan of omgevingsplan hebben gemeentes weigeringsgronden opgenomen die uitgaan van de waarden binnen de bestemming; die waarden mogen niet onevenredig worden aangetast. 

 

Belangrijke juridische afkortingen

In het stappenplan kom je met regelmaat een aantal afkortingen tegen. De belangrijkste afkortingen zijn:

  • Bal: Besluit activiteiten leefomgeving
  • Wnb: Wet natuurbescherming
  • OW: Omgevingswet

Klik hieronder op ‘start’ en loop het stroomschema door.

3- Handreiking ‘Dreigende kap, wat nu?’

In deze handreiking vind je informatie over hoe te handelen bij een dreigende kap indien de gemeente het bevoegd gezag is voor het verlenen van de vergunning. Weet je nog niet wie het bevoegd gezag is in jouw casus? Raadpleeg dan eerst de digitale vragenboom.

Wij wensen je veel succes met het uitvoeren van dit plan en hopen dat jij en de boom er profijt van hebben! Samen beschermen we de mooie natuur van Brabant.

Download de handreiking ‘Dreigende kap: wat nu?’ hier!

Foutje gezien? Mail naar communicatie@brabantsemilieufederatie.nl

Het laatste nieuws

ONTVANG UPDATES

  • Nieuws
    12 april 2024 Terug bij de startlocatie van Plan Boom
  • Nieuws
    05 april 2024 Maak nú scherpe keuzes voor de toekomst van Brabant: reactie BMF op Perspectiefnota 2025
  • Nieuws
    26 maart 2024 Gedreven Brabanders duiken in de omgevingswet met training ‘Vergroen je buurt met de omgevingswet’
  • Nieuws
    25 maart 2024 Verbinding en inzichten bij coalitiedag Boer&Buur met natuur
  • Nieuws
    25 maart 2024 Natuurorganisaties blijven strijden voor Europese natuur

Meer nieuws

DOE MET ONS MEE
Sluit je aan voor een duurzaam Brabant!